模拟题五

一、填空题

1. 设向量 $\vec{a} = (1, -1, 2)$,$\vec{b} = (1, 2, 1)$,则向量 $\vec{a}$ 在 $\vec{b}$ 上的投影为 ________;

  • 解答过程:

向量 $\vec{a}$ 在 $\vec{b}$ 上的投影公式为 $Prj_{\vec{b}}\vec{a} = \frac{\vec{a} \cdot \vec{b}}{|\vec{b}|}$。

首先计算两向量的点乘:

$\vec{a} \cdot \vec{b} = 1 \times 1 + (-1) \times 2 + 2 \times 1 = 1 - 2 + 2 = 1$

然后计算向量 $\vec{b}$ 的模长:

$|\vec{b}| = \sqrt{1^2 + 2^2 + 1^2} = \sqrt{1 + 4 + 1} = \sqrt{6}$

所以,投影为:$Prj_{\vec{b}}\vec{a} = \frac{1}{\sqrt{6}} = \frac{\sqrt{6}}{6}$。

答案: $\frac{\sqrt{6}}{6}$ (或 $\frac{1}{\sqrt{6}}$)


2. 设函数 $z = (\ln xy)^2$,则 $\frac{\partial^2 z}{\partial x \partial y} =$ ________;

  • 解答过程:

首先求关于 $x$ 的一阶偏导数 $\frac{\partial z}{\partial x}$。将 $y$ 视为常数,利用复合函数求导法则:

$\frac{\partial z}{\partial x} = 2(\ln xy) \cdot \frac{\partial}{\partial x}(\ln xy) = 2(\ln xy) \cdot \frac{1}{xy} \cdot y = \frac{2\ln xy}{x}$

然后对上述结果再求关于 $y$ 的偏导数 $\frac{\partial^2 z}{\partial x \partial y}$:

$\frac{\partial^2 z}{\partial x \partial y} = \frac{\partial}{\partial y}\left( \frac{2\ln xy}{x} \right) = \frac{2}{x} \cdot \frac{\partial}{\partial y}(\ln x + \ln y) = \frac{2}{x} \cdot \frac{1}{y} = \frac{2}{xy}$

(或者 $\frac{\partial}{\partial y}\left( \frac{2\ln(xy)}{x} \right) = \frac{2}{x} \cdot \frac{1}{xy} \cdot x = \frac{2}{xy}$)

答案: $\frac{2}{xy}$


3. 将积分 $I = \int_0^2 dx \int_x^{\sqrt{3}x} f\left(\sqrt{x^2+y^2}\right) dy$ 化为极坐标系下的累次积分为 ________;

  • 解答过程:

根据原积分上下限,积分区域 $D$ 由以下不等式确定:

$0 \leq x \leq 2$ 且 $x \leq y \leq \sqrt{3}x$。

转换为极坐标 $x = r\cos\theta, y = r\sin\theta$:

射线 $y = x$ 对应角度 $\tan\theta = 1$,即 $\theta = \frac{\pi}{4}$;

射线 $y = \sqrt{3}x$ 对应角度 $\tan\theta = \sqrt{3}$,即 $\theta = \frac{\pi}{3}$;

直线 $x = 2$ 对应极坐标方程 $r\cos\theta = 2$,即 $r = \frac{2}{\cos\theta}$。

因此,极坐标下的积分区域为 $\frac{\pi}{4} \leq \theta \leq \frac{\pi}{3}$, $0 \leq r \leq \frac{2}{\cos\theta}$。

同时,面积元素 $dxdy = r dr d\theta$,被积函数 $f(\sqrt{x^2+y^2}) = f(r)$。

积分化为:$\int_{\frac{\pi}{4}}^{\frac{\pi}{3}} d\theta \int_0^{\frac{2}{\cos\theta}} f(r) r dr$。

答案: $\int_{\frac{\pi}{4}}^{\frac{\pi}{3}} d\theta \int_0^{\frac{2}{\cos\theta}} f(r) r dr$


4. 级数 $\sum_{n=1}^{\infty} \frac{x^n}{n(n+1)}$ 的收敛域为 ________;

  • 解答过程:

设通项 $u_n(x) = \frac{x^n}{n(n+1)}$,系数 $a_n = \frac{1}{n(n+1)}$。

首先求收敛半径 $R$:

$R = \lim_{n \to \infty} \left| \frac{a_n}{a_{n+1}} \right| = \lim_{n \to \infty} \frac{\frac{1}{n(n+1)}}{\frac{1}{(n+1)(n+2)}} = \lim_{n \to \infty} \frac{(n+1)(n+2)}{n(n+1)} = 1$

所以收敛区间为 $(-1, 1)$。

接下来考察端点情况:

当 $x = 1$ 时,级数为 $\sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{n(n+1)}$,由比较判别法(或由于它是裂项相消级数),该正项级数收敛。

当 $x = -1$ 时,级数为 $\sum_{n=1}^{\infty} \frac{(-1)^n}{n(n+1)}$,其绝对值级数为 $\sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{n(n+1)}$ 已知收敛,故该交错级数绝对收敛。

综上所述,收敛域包含两个端点。

答案: $[-1, 1]$


5. 直线 $\frac{x+1}{1} = \frac{y-2}{2} = \frac{z-1}{-1}$ 与平面 $x+y+1=0$ 的夹角为 ________;

  • 解答过程:

直线的方向向量为 $\vec{s} = (1, 2, -1)$。

平面的法向量为 $\vec{n} = (1, 1, 0)$。

设直线与平面的夹角为 $\theta$($0 \leq \theta \leq \frac{\pi}{2}$),则有:

$\sin\theta = \frac{|\vec{s} \cdot \vec{n}|}{|\vec{s}||\vec{n}|}$

计算点乘:$\vec{s} \cdot \vec{n} = 1 \times 1 + 2 \times 1 + (-1) \times 0 = 3$

计算模长:$|\vec{s}| = \sqrt{1^2 + 2^2 + (-1)^2} = \sqrt{6}$,$|\vec{n}| = \sqrt{1^2 + 1^2 + 0^2} = \sqrt{2}$

代入公式:$\sin\theta = \frac{3}{\sqrt{6} \times \sqrt{2}} = \frac{3}{\sqrt{12}} = \frac{3}{2\sqrt{3}} = \frac{\sqrt{3}}{2}$

因为 $0 \leq \theta \leq \frac{\pi}{2}$,所以 $\theta = \frac{\pi}{3}$。

答案: $\frac{\pi}{3}$


6. 设函数 $z = e^{x^2 y}$,则 $dz = $ ________.

  • 解答过程:

全微分公式为 $dz = \frac{\partial z}{\partial x}dx + \frac{\partial z}{\partial y}dy$。

对 $x$ 求偏导:$\frac{\partial z}{\partial x} = e^{x^2 y} \cdot \frac{\partial}{\partial x}(x^2 y) = e^{x^2 y} \cdot 2xy$

对 $y$ 求偏导:$\frac{\partial z}{\partial y} = e^{x^2 y} \cdot \frac{\partial}{\partial y}(x^2 y) = e^{x^2 y} \cdot x^2$

代入全微分公式得:$dz = 2xye^{x^2 y} dx + x^2 e^{x^2 y} dy = e^{x^2 y}(2xy dx + x^2 dy)$。

答案: $e^{x^2 y}(2xy dx + x^2 dy)$


二、选择题

7. 函数 $z = x^2 - xy + y^2 + 2$ 在驻点 $(0, 0)$ 处 ________;

A) 取得极大值 2

B) 取得极小值 2

C) 不取极值

D) 以上结论都不对

  • 解答过程:

计算一阶偏导数求驻点(题目已给出为 $(0,0)$):

$z_x = 2x - y$, $z_y = -x + 2y$。在 $(0,0)$ 处均等于 $0$。

计算二阶偏导数:

$A = z_{xx} = 2$

$B = z_{xy} = -1$

$C = z_{yy} = 2$

利用极值充分条件判别式 $\Delta = AC - B^2$:

$\Delta = 2 \times 2 - (-1)^2 = 4 - 1 = 3 > 0$

因为 $\Delta > 0$ 且 $A = 2 > 0$,所以函数在 $(0, 0)$ 处取得极小值。

极小值为 $z(0,0) = 0^2 - 0 + 0^2 + 2 = 2$。

答案选: B


8. 累次积分 $\int_{-1}^1 dx \int_{x^2}^1 f(x,y) dy$ 交换积分次序后为 ________;

A) $\int_0^1 dy \int_{-\sqrt{y}}^{\sqrt{y}} f(x,y) dx$

B) $\int_0^1 dy \int_0^{\sqrt{y}} f(x,y) dx$

C) $\int_0^1 dy \int_{\sqrt{y}}^1 f(x,y) dx$

D) $\int_0^1 dy \int_0^{y^2} f(x,y) dx$

  • 解答过程:

原积分区域 $D$ 可表示为:$-1 \leq x \leq 1$ 且 $x^2 \leq y \leq 1$。

在坐标系中画出该区域,是由抛物线 $y = x^2$ 和直线 $y = 1$ 围成的图形。

如果交换积分次序,先对 $x$ 积分再对 $y$ 积分,我们需要将区域表示为 X 型域:

观察图形可知,在 $y$ 方向上,积分区域从 $y=0$ 到 $y=1$。

对于任意固定的 $y \in [0, 1]$,穿过该区域的水平线从抛物线的左半支 $x = -\sqrt{y}$ 进入,从右半支 $x = \sqrt{y}$ 穿出。

因此新的积分界限为:$0 \leq y \leq 1$,$-\sqrt{y} \leq x \leq \sqrt{y}$。

积分变为:$\int_0^1 dy \int_{-\sqrt{y}}^{\sqrt{y}} f(x,y) dx$。

答案选: A


9. 一阶线性方程 $y' + 2y = e^x$ 的通解为 ________;

A) $y = e^{3x} + C e^{-2x}$

B) $y = C e^x + e^{-2x}$

C) $y = \frac{1}{3} e^x + C e^{-2x}$

D) $y = e^x + C e^{-x}$

  • 解答过程:

该方程是标准的一阶线性非齐次微分方程 $y' + P(x)y = Q(x)$,其中 $P(x) = 2$,$Q(x) = e^x$。

求积分因子:$\mu(x) = e^{\int P(x)dx} = e^{\int 2 dx} = e^{2x}$。

方程两边同乘积分因子 $e^{2x}$:

$e^{2x}y' + 2e^{2x}y = e^{3x}$

左边可化为导数形式:$(e^{2x}y)' = e^{3x}$。

两边同时积分:

$e^{2x}y = \int e^{3x} dx = \frac{1}{3}e^{3x} + C$ ($C$ 为任意常数)

解得:$y = \frac{1}{3}e^x + Ce^{-2x}$。

答案选: C


10. 曲面 $z = x^2 y + 1$ 在点 $(1, 1, 2)$ 处的切平面方程是 ________;

A) $x + y - z - 1 = 0$

B) $x + 2y - z - 1 = 0$

C) $2x + y - z - 1 = 0$

D) $x + y + z - 1 = 0$

  • 解答过程:

设曲面方程为隐函数形式:$F(x, y, z) = x^2 y + 1 - z = 0$。

求 $F$ 对三个变量的偏导数:

$F_x = 2xy$

$F_y = x^2$

$F_z = -1$

将切点 $(1, 1, 2)$ 代入,得到法向量 $\vec{n}$ 的分量:

$F_x(1, 1, 2) = 2 \times 1 \times 1 = 2$

$F_y(1, 1, 2) = 1^2 = 1$

$F_z(1, 1, 2) = -1$

所以曲面在点 $(1, 1, 2)$ 处的法向量为 $\vec{n} = (2, 1, -1)$。

根据点法式方程写出切平面方程:

$2(x - 1) + 1(y - 1) - 1(z - 2) = 0$

展开并化简:

$2x - 2 + y - 1 - z + 2 = 0$

即 $2x + y - z - 1 = 0$。

答案选: C


11. 设函数 $z=f(x, y)$ 在点 $(1, -1)$ 处的梯度为 $grad f(1, -1) = 6\vec{i} + 8\vec{j}$,则 $z=f(x, y)$ 在点 $(1, -1)$ 处方向导数的最大值为 ________;

A) 5     B) 10     C) $\sqrt{5}$     D) $\sqrt{10}$

  • 解答过程:

根据方向导数与梯度的关系,函数在某一点处沿梯度方向的方向导数取得最大值,且最大值等于该点梯度的模长。

已知梯度向量为 $6\vec{i} + 8\vec{j}$,即 $(6, 8)$。

计算其模长:$|\text{grad } f(1, -1)| = \sqrt{6^2 + 8^2} = \sqrt{36 + 64} = \sqrt{100} = 10$。

答案选: B


12. 下列级数中属于条件收敛的是 ________;

A) $\sum_{n=1}^{\infty} \frac{(-1)^n}{n^3}$

B) $\sum_{n=1}^{\infty} \frac{(-1)^n}{n}$

C) $\sum_{n=1}^{\infty} \frac{(-1)^n}{n^2}$

D) 以上均不是

  • 解答过程:

对于选项 A:其绝对值级数为 $\sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{n^3}$,这是一个 $p$-级数,且 $p=3 > 1$,因此绝对值级数收敛,原级数绝对收敛

对于选项 C:其绝对值级数为 $\sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{n^2}$,$p=2 > 1$,绝对值级数收敛,原级数绝对收敛

对于选项 B:其绝对值级数为 $\sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{n}$,这是调和级数,发散。但原级数是交错级数 $\sum_{n=1}^{\infty} \frac{(-1)^n}{n}$,满足莱布尼茨判别法的条件(通项单调递减趋于 0),因此原级数收敛。由于原级数收敛但其绝对值级数发散,故该级数为条件收敛

答案选: B


13. 函数 $f(x,y) = \begin{cases} \frac{x^2 y^2}{(x^2 + y^2)^{3/2}}, & x^2 + y^2 \neq 0 \\ 0, & x^2 + y^2 = 0 \end{cases}$ 在点 $(0, 0)$ 处 ________;

A) 连续

B) 偏导不存在

C) 可微

D) 极限不存在

  • 解答过程:

考察极限:令 $x = r\cos\theta, y = r\sin\theta$。

当 $(x, y) \to (0, 0)$ 时,$r \to 0$。

$$f(r\cos\theta, r\sin\theta) = \frac{r^4 \cos^2\theta \sin^2\theta}{(r^2)^{3/2}} = \frac{r^4 \cos^2\theta \sin^2\theta}{r^3} = r \cos^2\theta \sin^2\theta$$

因为 $|\cos^2\theta \sin^2\theta| \leq 1$ 为有界函数,当 $r \to 0$ 时,极限为 0。

该极限等于函数在 $(0,0)$ 处的函数值 $f(0,0)=0$,因此函数在 $(0,0)$ 处连续(故 A 正确,D 错误)。

考察偏导数:

$$f_x(0,0) = \lim_{x \to 0} \frac{f(x, 0) - f(0,0)}{x} = \lim_{x \to 0} \frac{0 - 0}{x} = 0$$

同理 $f_y(0,0) = 0$。偏导数存在(故 B 错误)。

考察可微性:

$$\lim_{(x,y) \to (0,0)} \frac{f(x,y) - f(0,0) - (0 \cdot x + 0 \cdot y)}{\sqrt{x^2 + y^2}} = \lim_{(x,y) \to (0,0)} \frac{x^2 y^2}{(x^2 + y^2)^2}$$

让动点沿直线 $y = kx$ 趋向于原点:

$$\lim_{x \to 0} \frac{x^2 (k^2 x^2)}{(x^2 + k^2 x^2)^2} = \lim_{x \to 0} \frac{k^2 x^4}{(1+k^2)^2 x^4} = \frac{k^2}{(1+k^2)^2}$$

极限值与 $k$ 的取值有关,因此该极限不存在,函数在 $(0,0)$ 处不可微(故 C 错误)。

答案选: A


14. 设 $\Omega$ 是由曲面 $z = \sqrt{x^2 + y^2}$ 及 $z = 6 - x^2 - y^2$ 所围成的空间有界闭区域,则其体积 $V_\Omega = $ ________.

A) $\frac{16}{3}\pi$

B) $\frac{11}{3}\pi$

C) $\frac{22}{3}\pi$

D) $\frac{32}{3}\pi$

  • 解答过程:

利用柱面坐标系进行计算。令 $x = r\cos\theta, y = r\sin\theta, z = z$。

区域的两个边界曲面方程化为 $z = r$(圆锥面)和 $z = 6 - r^2$(旋转抛物面)。

联立求交线:$r = 6 - r^2 \Rightarrow r^2 + r - 6 = 0 \Rightarrow (r+3)(r-2) = 0$。

因为极径 $r \geq 0$,故 $r = 2$。交线在 $xy$ 平面上的投影是圆 $x^2 + y^2 \leq 4$。

所以积分区域为:$0 \leq \theta \leq 2\pi$,$0 \leq r \leq 2$,$r \leq z \leq 6 - r^2$。

体积积分:

$$V = \int_0^{2\pi} d\theta \int_0^2 r dr \int_{r}^{6-r^2} dz = 2\pi \int_0^2 r(6 - r^2 - r) dr$$$$= 2\pi \int_0^2 (6r - r^3 - r^2) dr = 2\pi \left[ 3r^2 - \frac{1}{4}r^4 - \frac{1}{3}r^3 \right]_0^2$$$$= 2\pi \left( 3(4) - \frac{1}{4}(16) - \frac{1}{3}(8) \right) = 2\pi \left( 12 - 4 - \frac{8}{3} \right) = 2\pi \left( 8 - \frac{8}{3} \right) = 2\pi \left( \frac{16}{3} \right) = \frac{32}{3}\pi$$

答案选: D


三、计算题(每小题 8 分,共 32 分)

15. 设函数 $z = f(x+2y, 2x-y)$,且 $f$ 具有二阶连续偏导数,求 $\frac{\partial z}{\partial x}, \frac{\partial^2 z}{\partial x \partial y}$;

  • 解答过程:

令中间变量 $u = x+2y$,$v = 2x-y$。则 $z = f(u, v)$。

根据复合函数求导法则,分别求一阶偏导数:

$$\frac{\partial z}{\partial x} = \frac{\partial f}{\partial u} \frac{\partial u}{\partial x} + \frac{\partial f}{\partial v} \frac{\partial v}{\partial x} = f_1' \cdot 1 + f_2' \cdot 2 = f_1' + 2f_2'$$

继续求二阶混合偏导数 $\frac{\partial^2 z}{\partial x \partial y}$,即对 $\frac{\partial z}{\partial x}$ 再关于 $y$ 求偏导。注意 $f_1', f_2'$ 仍是 $u, v$ 的函数:

$$\frac{\partial^2 z}{\partial x \partial y} = \frac{\partial}{\partial y}(f_1' + 2f_2') = \frac{\partial (f_1')}{\partial y} + 2\frac{\partial (f_2')}{\partial y}$$$$\frac{\partial (f_1')}{\partial y} = f_{11}'' \frac{\partial u}{\partial y} + f_{12}'' \frac{\partial v}{\partial y} = f_{11}'' \cdot 2 + f_{12}'' \cdot (-1) = 2f_{11}'' - f_{12}''$$$$\frac{\partial (f_2')}{\partial y} = f_{21}'' \frac{\partial u}{\partial y} + f_{22}'' \frac{\partial v}{\partial y} = f_{21}'' \cdot 2 + f_{22}'' \cdot (-1) = 2f_{21}'' - f_{22}''$$

由于 $f$ 具有二阶连续偏导数,故混合偏导数相等,即 $f_{12}'' = f_{21}''$。代入得:

$$\frac{\partial^2 z}{\partial x \partial y} = (2f_{11}'' - f_{12}'') + 2(2f_{12}'' - f_{22}'') = 2f_{11}'' - f_{12}'' + 4f_{12}'' - 2f_{22}'' = 2f_{11}'' + 3f_{12}'' - 2f_{22}''$$

16. 求微分方程 $y'' - 3y' - 4y = x e^x$ 的一个特解及通解;

  • 解答过程:

第一步:求对应的齐次方程的通解。

特征方程为:$r^2 - 3r - 4 = 0 \Rightarrow (r-4)(r+1) = 0$。

特征根为 $r_1 = 4$, $r_2 = -1$。

因此,齐次方程的通解为 $Y = C_1 e^{4x} + C_2 e^{-x}$($C_1, C_2$ 为任意常数)。

第二步:求非齐次方程的一个特解 $y^*$。

方程右端为 $f(x) = x e^x$,形式为 $P_n(x)e^{\alpha x}$,其中 $\alpha = 1$, $n = 1$。

因为 $\alpha = 1$ 不是特征根,所以设特解为 $y^* = (Ax + B)e^x$。

求导得:

$$(y^*)' = A e^x + (Ax + B)e^x = (Ax + A + B)e^x$$$$(y^*)'' = A e^x + (Ax + A + B)e^x = (Ax + 2A + B)e^x$$

将它们代入原微分方程:

$$(Ax + 2A + B)e^x - 3(Ax + A + B)e^x - 4(Ax + B)e^x = x e^x$$

消去 $e^x$ 并合并同类项:

$$(A - 3A - 4A)x + (2A + B - 3A - 3B - 4B) = x$$$$-6Ax + (-A - 6B) = x$$

对比系数得到方程组:

$-6A = 1 \Rightarrow A = -\frac{1}{6}$

$-A - 6B = 0 \Rightarrow -\left(-\frac{1}{6}\right) - 6B = 0 \Rightarrow 6B = \frac{1}{6} \Rightarrow B = \frac{1}{36}$

因此,特解为 $y^* = \left(-\frac{1}{6}x + \frac{1}{36}\right)e^x$。

第三步:写出通解。

通解 = 齐次通解 + 特解:

$$y = C_1 e^{4x} + C_2 e^{-x} + \left(\frac{1}{36} - \frac{1}{6}x\right)e^x$$

17. 计算积分 $\iint_D (x^2 + y) dxdy$,其中 $D$ 是由抛物线 $y = x^2$ 和直线 $y = x$ 所围成的闭区域;

  • 解答过程:

首先求曲线的交点,联立方程:

$$x^2 = x \Rightarrow x^2 - x = 0 \Rightarrow x(x - 1) = 0$$

解得 $x = 0$ 或 $x = 1$。

在区间 $[0, 1]$ 上,$x \geq x^2$,故积分区域 $D$ 可表示为 $X$ 型区域:

$D = \{(x, y) \mid 0 \leq x \leq 1, x^2 \leq y \leq x\}$

化为累次积分计算:

$$I = \int_0^1 dx \int_{x^2}^x (x^2 + y) dy = \int_0^1 \left[ x^2 y + \frac{1}{2}y^2 \right]_{y=x^2}^{y=x} dx$$

将上限和下限代入内部积分:

$$= \int_0^1 \left( (x^3 + \frac{1}{2}x^2) - (x^4 + \frac{1}{2}x^4) \right) dx = \int_0^1 \left( x^3 + \frac{1}{2}x^2 - \frac{3}{2}x^4 \right) dx$$

对外层积分进行计算:

$$= \left[ \frac{1}{4}x^4 + \frac{1}{6}x^3 - \frac{3}{10}x^5 \right]_0^1 = \frac{1}{4} + \frac{1}{6} - \frac{3}{10}$$

找公分母计算结果(最小公倍数为 60):

$$= \frac{15}{60} + \frac{10}{60} - \frac{18}{60} = \frac{25 - 18}{60} = \frac{7}{60}$$

因此,该二重积分的值为 $\frac{7}{60}$。


18. 求幂级数 $\sum_{n=1}^{\infty} (n+2)x^{n-1}$ 的收敛域及和函数.

  • 解答过程:

第一步:求收敛域。

设通项系数 $a_n = n+2$。收敛半径 $R$ 为:

$$R = \lim_{n \to \infty} \left| \frac{a_n}{a_{n+1}} \right| = \lim_{n \to \infty} \frac{n+2}{n+3} = 1$$

收敛区间为 $(-1, 1)$。

检查端点:

当 $x = 1$ 时,级数为 $\sum_{n=1}^{\infty} (n+2)$,由于一般项不趋于 0,级数发散。

当 $x = -1$ 时,级数为 $\sum_{n=1}^{\infty} (n+2)(-1)^{n-1}$,一般项同样不趋于 0,级数发散。

因此,收敛域为 $(-1, 1)$。

第二步:求和函数 $S(x)$。

设 $S(x) = \sum_{n=1}^{\infty} (n+2)x^{n-1}$,由幂级数在收敛域内可以逐项积分的性质,我们在两边同乘 $x^2$ (构造易于积分的形式):

$$x^2 S(x) = \sum_{n=1}^{\infty} (n+2)x^{n+1}$$

对上式从 0 到 $x$ 逐项积分 ($|x| < 1$):

$$\int_0^x t^2 S(t) dt = \sum_{n=1}^{\infty} \int_0^x (n+2)t^{n+1} dt = \sum_{n=1}^{\infty} x^{n+2}$$

这是一个首项为 $x^3$,公比为 $x$ 的等比级数,其和为:

$$\sum_{n=1}^{\infty} x^{n+2} = \frac{x^3}{1-x}$$

即 $\int_0^x t^2 S(t) dt = \frac{x^3}{1-x}$。

对等式两边关于 $x$ 求导:

$$x^2 S(x) = \left( \frac{x^3}{1-x} \right)' = \frac{3x^2(1-x) - x^3(-1)}{(1-x)^2} = \frac{3x^2 - 3x^3 + x^3}{(1-x)^2} = \frac{3x^2 - 2x^3}{(1-x)^2}$$

当 $x \neq 0$ 时,两边除以 $x^2$ 得:

$$S(x) = \frac{3-2x}{(1-x)^2}$$

当 $x = 0$ 时,原级数 $S(0) = 3$,而代入公式得 $\frac{3-0}{1^2} = 3$,等式也成立。

故收敛域为 $(-1, 1)$,和函数为 $S(x) = \frac{3-2x}{(1-x)^2}$。


四、应用题(每小题 9 分,共 18 分)

19. 试在曲面 $z = xy + x^2 + y^2$ 上求一点 $P$,使得点 $P$ 处的法线垂直于平面 $3x+3y-z+1=0$,并求出点 $P$ 处的切平面方程及法线方程;

  • 解答过程:

设曲面方程为隐函数形式:$F(x, y, z) = x^2 + y^2 + xy - z = 0$。

曲面上任意一点 $(x, y, z)$ 处的法向量为:

$$\vec{n}_1 = (F_x, F_y, F_z) = (2x + y, 2y + x, -1)$$

已知平面的法向量为 $\vec{n}_2 = (3, 3, -1)$。

由于曲面在点 $P$ 处的法线垂直于给定平面,故曲面的法向量 $\vec{n}_1$ 与平面的法向量 $\vec{n}_2$ 应当平行,即分量成比例:

$$\frac{2x + y}{3} = \frac{x + 2y}{3} = \frac{-1}{-1}$$

解得:

$$2x + y = 3$$$$x + 2y = 3$$

两式相减可得 $x - y = 0 \Rightarrow x = y$。代回原式解得 $x = 1, y = 1$。

将 $x=1, y=1$ 代入曲面方程求出坐标 $z$:

$$z = 1 \cdot 1 + 1^2 + 1^2 = 3$$

所以,所求的点为 $P(1, 1, 3)$。

此时法向量为 $\vec{n}_1 = (3, 3, -1)$。

切平面方程:

用点法式方程表示:$3(x - 1) + 3(y - 1) - 1(z - 3) = 0$。

化简得:$3x + 3y - z - 3 = 0$。

法线方程:

用对称式表示:$\frac{x - 1}{3} = \frac{y - 1}{3} = \frac{z - 3}{-1}$。


20. 设函数 $u = x^2 - xy + y^2 + 2z$,试求:

(1) 函数 $u$ 在点 $A(0, 1, 1)$ 处的梯度;

(2) 函数 $u$ 在点 $A(0, 1, 1)$ 处沿着从点 $A(0, 1, 1)$ 到点 $B(1, 3, 3)$ 的方向的方向导数;

(3) 函数 $u$ 在点 $A(0, 1, 1)$ 处方向导数的最大值.

  • 解答过程:

(1) 求梯度:

计算各偏导数:

$\frac{\partial u}{\partial x} = 2x - y$

$\frac{\partial u}{\partial y} = -x + 2y$

$\frac{\partial u}{\partial z} = 2$

在点 $A(0, 1, 1)$ 处的值为:

$u_x(0,1,1) = 0 - 1 = -1$

$u_y(0,1,1) = 0 + 2 = 2$

$u_z(0,1,1) = 2$

所以梯度 $\text{grad } u|_A = (-1, 2, 2)$ (或 $-\vec{i} + 2\vec{j} + 2\vec{k}$)。

(2) 求方向导数:

向量 $\vec{AB} = (1-0, 3-1, 3-1) = (1, 2, 2)$。

求该方向的单位向量 $\vec{l}$:

$$|\vec{AB}| = \sqrt{1^2 + 2^2 + 2^2} = \sqrt{9} = 3$$$$\vec{l} = \frac{\vec{AB}}{|\vec{AB}|} = \left(\frac{1}{3}, \frac{2}{3}, \frac{2}{3}\right)$$

沿此方向的方向导数等于梯度与该单位向量的点积:

$$\frac{\partial u}{\partial l} = \text{grad } u|_A \cdot \vec{l} = (-1)\left(\frac{1}{3}\right) + (2)\left(\frac{2}{3}\right) + (2)\left(\frac{2}{3}\right) = -\frac{1}{3} + \frac{4}{3} + \frac{4}{3} = \frac{7}{3}$$

(3) 求方向导数最大值:

方向导数的最大值即为梯度的模:

$$\max \left( \frac{\partial u}{\partial l} \right) = |\text{grad } u|_A| = \sqrt{(-1)^2 + 2^2 + 2^2} = 3$$

五、证明题(8 分)

21. 设函数 $u = f(x, y, z)$ 是由方程 $\varphi(u^2 - x^2, u^2 - y^2, u^2 - z^2) = 0$ 确定的隐函数,且 $\varphi$ 具有连续的一阶偏导数,试证明:

$$\frac{1}{x} \frac{\partial u}{\partial x} + \frac{1}{y} \frac{\partial u}{\partial y} + \frac{1}{z} \frac{\partial u}{\partial z} = \frac{1}{u}$$
  • 解答过程(证明):

令 $\xi = u^2 - x^2, \eta = u^2 - y^2, \zeta = u^2 - z^2$,则方程写为 $\varphi(\xi, \eta, \zeta) = 0$。

等式两端同时对 $x$ 求偏导(注意 $u$ 是 $x, y, z$ 的函数):

$$\varphi_1' \cdot \frac{\partial \xi}{\partial x} + \varphi_2' \cdot \frac{\partial \eta}{\partial x} + \varphi_3' \cdot \frac{\partial \zeta}{\partial x} = 0$$

其中:

$\frac{\partial \xi}{\partial x} = 2u \frac{\partial u}{\partial x} - 2x$

$\frac{\partial \eta}{\partial x} = 2u \frac{\partial u}{\partial x}$

$\frac{\partial \zeta}{\partial x} = 2u \frac{\partial u}{\partial x}$

代入上式并整理提取 $\frac{\partial u}{\partial x}$:

$$\varphi_1' \left( 2u \frac{\partial u}{\partial x} - 2x \right) + \varphi_2' \left( 2u \frac{\partial u}{\partial x} \right) + \varphi_3' \left( 2u \frac{\partial u}{\partial x} \right) = 0$$$$2u \frac{\partial u}{\partial x} (\varphi_1' + \varphi_2' + \varphi_3') = 2x \varphi_1'$$$$\frac{1}{x} \frac{\partial u}{\partial x} = \frac{\varphi_1'}{u(\varphi_1' + \varphi_2' + \varphi_3')}$$

同理,等式两端同时对 $y$ 求偏导:

$$\varphi_1' \left( 2u \frac{\partial u}{\partial y} \right) + \varphi_2' \left( 2u \frac{\partial u}{\partial y} - 2y \right) + \varphi_3' \left( 2u \frac{\partial u}{\partial y} \right) = 0$$

整理得:

$$2u \frac{\partial u}{\partial y} (\varphi_1' + \varphi_2' + \varphi_3') = 2y \varphi_2' \quad \Rightarrow \quad \frac{1}{y} \frac{\partial u}{\partial y} = \frac{\varphi_2'}{u(\varphi_1' + \varphi_2' + \varphi_3')}$$

同理,等式两端同时对 $z$ 求偏导:

$$\varphi_1' \left( 2u \frac{\partial u}{\partial z} \right) + \varphi_2' \left( 2u \frac{\partial u}{\partial z} \right) + \varphi_3' \left( 2u \frac{\partial u}{\partial z} - 2z \right) = 0$$

整理得:

$$2u \frac{\partial u}{\partial z} (\varphi_1' + \varphi_2' + \varphi_3') = 2z \varphi_3' \quad \Rightarrow \quad \frac{1}{z} \frac{\partial u}{\partial z} = \frac{\varphi_3'}{u(\varphi_1' + \varphi_2' + \varphi_3')}$$

将求得的三式相加,得等式左边:

$$\frac{1}{x} \frac{\partial u}{\partial x} + \frac{1}{y} \frac{\partial u}{\partial y} + \frac{1}{z} \frac{\partial u}{\partial z} = \frac{\varphi_1'}{u(\varphi_1' + \varphi_2' + \varphi_3')} + \frac{\varphi_2'}{u(\varphi_1' + \varphi_2' + \varphi_3')} + \frac{\varphi_3'}{u(\varphi_1' + \varphi_2' + \varphi_3')}$$

将右端通分合并:

$$= \frac{\varphi_1' + \varphi_2' + \varphi_3'}{u(\varphi_1' + \varphi_2' + \varphi_3')} = \frac{1}{u}$$

证明完毕。

docs
 |   |